Wie kan jouw kenteken opzoeken? Privacy in het kentekenregister

Iedereen kan een kenteken opzoeken en daarbij technische gegevens van een voertuig zien, denk aan merk, bouwjaar, brandstofsoort en APK-vervaldatum, via de open data van de RDW. De naam en het adres van de eigenaar, de zogeheten NAW-gegevens, zijn echter afgeschermd en alleen opvraagbaar door bevoegde instanties zoals de politie en de Belastingdienst, of door particulieren die een aantoonbaar rechtmatig belang hebben.

Dat onderscheid tussen openbare voertuiggegevens en afgeschermde persoonsgegevens is de kern van de privacyregels rond het kentekenregister. Dit artikel legt uit wie welke gegevens mag inzien, hoe die procedure werkt en wat je zelf kunt doen als je wilt weten van wie een kenteken is.

Wat iedereen gratis kan zien

Via RDW Open Data en de diensten die daarop zijn gebouwd, kan iedereen op basis van alleen een kenteken een reeks technische en administratieve gegevens opvragen. Dit is bewust openbaar gemaakt, onder meer om kopers van een tweedehands auto de kans te geven het voertuig te controleren voordat ze een aankoop doen. Ook een makelaar in occasions, een garage of een nieuwsgierige buurman kan dus gewoon zien wat voor auto er ergens staat geparkeerd, zolang het maar bij voertuiggegevens blijft.

• Merk, model en bouwjaar
• Brandstofsoort, gewicht en cilinderinhoud
• APK-vervaldatum en eventuele WOK-status
• Kleur, aantal deuren en zitplaatsen
• Of het voertuig is geschorst of als gestolen geregistreerd staat

Geen van deze gegevens onthult wie de eigenaar is. Je ziet feiten over de auto, niet over de persoon achter het kenteken. Dat maakt het systeem bruikbaar voor iedereen die een voertuig wil beoordelen, zonder dat de privacy van de eigenaar in het geding komt.

Waarom de eigenaarsgegevens wel zijn afgeschermd

Dat is niet altijd zo geweest. Tot ongeveer 2004 kon iedereen tegen een kleine vergoeding bij een postkantoor de naam en het adres bij een kenteken opvragen. Die mogelijkheid is destijds afgeschaft, vooral omdat mensen er misbruik van maakten, van hinderlijk opzoeken van andere weggebruikers na een verkeersirritatie tot regelrechte stalking. Sindsdien vallen NAW-gegevens in het kentekenregister onder strengere privacybescherming, tegenwoordig de AVG in combinatie met de Wegenverkeerswet 1994, en zijn ze alleen beschikbaar voor partijen met een wettelijke taak of een aantoonbaar rechtmatig belang.

Wie heeft wel toegang tot de NAW-gegevens?

Ook voor instanties met legitieme toegang gelden grenzen. Onder de AVG mogen zij de NAW-gegevens alleen gebruiken voor het doel waarvoor ze zijn opgevraagd, bijvoorbeeld het versturen van een naheffingsaanslag of het afhandelen van een schadeclaim, en niet zomaar voor iets anders. Ook geldt een bewaartermijn: gegevens die niet langer nodig zijn voor het oorspronkelijke doel, moeten weer worden verwijderd.

Kun je als particulier zelf achterhalen van wie een kenteken is?

Niet zomaar, maar onder voorwaarden wel. Ben je bijvoorbeeld slachtoffer van een aanrijding waarbij de tegenpartij is doorgereden, of is je geparkeerde auto beschadigd door een onbekende, dan kun je bij de RDW een verzoek indienen om de NAW-gegevens van de kentekenhouder te laten verstrekken. Daarvoor moet je aantonen dat je een rechtmatig belang hebt, bijvoorbeeld met foto's van de schade, het kenteken van het andere voertuig en zo mogelijk een proces-verbaal. Aan zo'n verzoek zijn kosten verbonden en de RDW beoordeelt per geval of het belang zwaar genoeg weegt om de privacy van de kentekenhouder te doorbreken.

Bij een strafbaar feit, zoals doorrijden na een aanrijding, kun je daarnaast altijd aangifte doen bij de politie. Die heeft rechtstreeks toegang tot het kentekenregister en kan de zaak verder onderzoeken zonder dat jij zelf de eigenaarsgegevens hoeft te bemachtigen.

Kentekencamera's en handhaving: een ander privacyvraagstuk

Naast het opzoeken van gegevens via het kentekenregister speelt automatische kentekenherkenning, ANPR, een steeds grotere rol. Politie gebruikt vaste en mobiele camera's om kentekens te scannen en direct te toetsen aan opsporingsregisters, bijvoorbeeld bij gestolen voertuigen of openstaande boetes. Gemeenten en parkeerbedrijven gebruiken vergelijkbare scanauto's om te controleren of voor een kenteken digitaal parkeergeld is betaald, via het Nationaal Parkeerregister.

Voor deze vormen van kentekenherkenning gelden eigen bewaartermijnen en wettelijke kaders, onder meer de Wet politiegegevens. Kentekens die geen match opleveren met een opsporingsregister mogen niet zomaar onbeperkt worden bewaard of gebruikt om het reisgedrag van individuele bestuurders in kaart te brengen.

Veelgestelde vragen

Kan ik gratis opzoeken van wie een auto is?

Nee. Alleen bevoegde instanties en particulieren met een aantoonbaar rechtmatig belang krijgen toegang tot de naam en het adres van een kentekenhouder, en meestal zijn daar kosten aan verbonden.

Welke gegevens zijn wel gewoon openbaar via een kenteken?

Technische en administratieve gegevens zoals merk, bouwjaar, brandstofsoort, gewicht en APK-status zijn via RDW Open Data voor iedereen gratis in te zien.

Wat kan ik doen als iemand tegen mijn geparkeerde auto is aangereden en is doorgereden?

Doe aangifte bij de politie, die zelf toegang heeft tot het kentekenregister. Je kunt daarnaast bij de RDW een verzoek indienen om de NAW-gegevens te laten verstrekken, mits je een rechtmatig belang kunt aantonen.

Gebruikt de politie kentekencamera's om mij te volgen?

ANPR-camera's worden ingezet voor opsporing en handhaving, met wettelijke bewaartermijnen. Kentekens zonder match met een opsporingsregister mogen niet worden gebruikt om structureel het reisgedrag van individuen te volgen.

Was het vroeger makkelijker om eigenaarsgegevens op te vragen?

Ja. Tot ongeveer 2004 kon iedereen bij een postkantoor tegen betaling de naam en het adres bij een kenteken opvragen. Die mogelijkheid is afgeschaft vanwege misbruik en privacyrisico's.