Rijd je tegen een laagstaande zon in, dan moet je zo langzaam rijden dat je nog kunt stoppen binnen de afstand die je kunt overzien en die vrij is. Dat staat in artikel 19 van het RVV, het Reglement verkeersregels en verkeerstekens. Verblinding pleit je bij een aanrijding niet automatisch vrij. In een zaak uit 2024 werd een automobilist die 81 km/u reed waar 50 km/u mocht, ondanks de lage zon veroordeeld voor een dodelijk ongeval. In een andere zaak werd een bestuurder die plotseling werd verblind juist zonder straf ontslagen. Rechters kijken dus vooral naar hoe je reed en of je de verblinding kon zien aankomen. Schone ruiten, een zonnebril, de zonneklep, verlichting aan en gas terug zijn je belangrijkste hulpmiddelen.

Waarom laagstaande zon gevaarlijk is

Volgens SWOV, het kennisinstituut voor verkeersveiligheid, kan laagstaande zon je verblinden. Je ziet verkeerssituaties dan minder goed en je reageert later op bijvoorbeeld remlichten en verkeerslichten. De effecten zijn volgens SWOV het grootst in het najaar, de winter en het voorjaar.

De hinder is het grootst als de hoek tussen de zon en je kijkrichting kleiner is dan 20 graden. SWOV koppelt dat globaal aan het eerste uur na zonsopgang en het laatste uur voor zonsondergang. Een vaste landelijke kloktijd is er niet.

20%meer aanrijdingen in de ochtendspits bij laagstaande zon, vooral tussen auto's
17%meer aanrijdingen met voetgangers en fietsers bij laagstaande avondzon
7%meer aanrijdingen met dieren bij laagstaande avondzon

Bron: verzekeringsonderzoek van het Verbond van Verzekeraars uit 2015, aangehaald door SWOV (factsheet juli 2023). Geen actueel cijfer.

In de geraadpleegde bronnen is geen actueel landelijk jaartotaal gevonden van ongevallen door zonverblinding. De cijfers hierboven komen uit een verzekeringsonderzoek uit 2015 dat SWOV aanhaalt. Zie ze als indicatie van het risico, niet als cijfer van dit jaar.

Wanneer heb je er het meeste last van?

Volgens Weeronline verschuift het moment van verblinding met de seizoenen. De wisseling naar wintertijd in het laatste weekeinde van oktober speelt daarbij mee. Hieronder het globale verloop. De precieze tijden verschillen per dag en per plek.

  1. Laatste tien dagen van septemberHet eerste uur zon valt samen met het uur voor het drukste moment van de ochtendspits. 's Avonds staat de zon laag na 17.30 uur.
  2. OktoberIn de eerste helft schuift de zonsopkomst richting 8.00 uur. 's Avonds staat de zon laag vanaf 16.30 uur.
  3. Na de overgang naar wintertijdDe lage zon valt opnieuw eerder in de ochtendspits. Rond 17.00 uur neemt de kans op verblinding af.
  4. DecemberHet drukste deel van de avondspits valt in het donker.
  5. Eind januari en februariVanaf de laatste week van januari speelt de lage zon weer in de ochtendspits. Ook februari overlapt met ochtend- en avondspits.

Bron: Weeronline (2026). Globale beschrijving, geen exacte kloktijden.

Check dit voor je eigen auto Gratis kentekencheck met alle actuele RDW-gegevens.
Gratis proberen

Zo rijd je veiliger tegen de zon in

De ANWB en Weeronline noemen grotendeels dezelfde maatregelen:

  • Schone ruiten, binnen en buiten. Vuil op de ruit licht op in het zonlicht en ontneemt je het zicht op het verkeer.
  • Genoeg ruitenwisservloeistof. Zo krijg je de ruit onderweg schoon. Welke vloeistof je in de winter neemt, lees je in Ruitenwisservloeistof met antivries.
  • Zonnebril en zonneklep. Leg een zonnebril binnen handbereik en klap de zonneklep op tijd naar beneden.
  • Verlichting aan. Volgens de ANWB word je dan beter gezien door anderen, die misschien zelf ook verblind worden. Meer over dimlicht en mistlampen staat in Autoverlichting in het donker.
  • Snelheid en rijstijl aanpassen. Je ziet minder, dus je hebt meer tijd nodig om te reageren.
De maximumsnelheid is geen veilige snelheid

Artikel 19 RVV zegt letterlijk: "De bestuurder moet in staat zijn zijn voertuig tot stilstand te brengen binnen de afstand waarover hij de weg kan overzien en waarover deze vrij is." Zie je door de zon maar een klein stukje weg, dan moet je dus langzamer dan het bord aangeeft. Een vaste afstand in meters voor rijden met lage zon staat niet in de wet.

Je voorruit: krassen en sterretjes

Je leest soms dat je voorruit krasvrij moet zijn. Dat is geen wettelijke eis. Volgens het APK-handboek van de RDW mag een ruit onder voorwaarden juist oppervlakkige krassen hebben. In het directe gezichtsveld, een vlak van 30 bij 20 centimeter recht voor de bestuurder, zijn oppervlakkige krassen tot 5 mm breed toegestaan. Enkelvoudige scheuren, dus scheuren zonder vertakkingen, mogen er ongeacht hun lengte zijn. Andere beschadigingen moeten binnen een cirkel van 20 mm passen. In het indirecte gezichtsveld, het gespiegelde vlak aan de rechterkant van de ruit, is dat een cirkel van 50 mm. Meerdere toegestane beschadigingen mogen samen, zolang je uitzicht niet wordt belemmerd.

Of een sterretje gerepareerd kan worden, lees je in Sterretje in de voorruit: repareren of ruit vervangen? Wanneer je auto weer moet keuren, zie je met de APK check. Goed om te weten: volgens de ANWB kost ruitschade je geen schadevrije jaren.

Wie is aansprakelijk bij een ongeluk?

Bij een aanrijding spelen twee vragen. Ben je strafbaar? En moet je de schade betalen? Voor het strafrecht zijn twee artikelen uit de Wegenverkeerswet 1994 belangrijk. Artikel 5 verbiedt gedrag waardoor gevaar op de weg ontstaat of kan ontstaan, of waardoor het verkeer wordt of kan worden gehinderd. Artikel 6 gaat over een ongeval door jouw schuld waarbij een ander overlijdt of letsel oploopt. Daarvoor moet de rechter schuld apart vaststellen. Voor de schade geldt een aparte beoordeling. Raak je een fietser of voetganger, dan ben je volgens artikel 185 WVW als automobilist in de regel aansprakelijk, tenzij er sprake is van overmacht.

Drie uitspraken laten zien hoe rechters met laagstaande zon omgaan. Het zijn voorbeelden, geen vaste regel.

UitspraakWat er gebeurdeUitkomst
ECLI:NL:RBNNE:2024:1024, Rechtbank Noord-NederlandBestuurder reed 81 km/u waar 50 km/u mocht, met zicht belemmerd door de lage zon. Een overstekende fietser overleed.Artikel 6 WVW bewezen, voorwaardelijke celstraf
ECLI:NL:RBGEL:2024:9245, Rechtbank GelderlandAutomobilist reed een voetgangster aan op een oversteekplaats. Hij werd kort ervoor onverwacht door de zon verblind, ondanks zijn zonnebril.Vrijspraak van artikel 6. Artikel 5 wel bewezen, maar ontslag van alle rechtsvervolging: geen straf
ECLI:NL:GHARL:2015:335, Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenCiviele zaak. De automobilist deed een beroep op overmacht na een aanrijding met een fietser.Overmacht niet aangenomen

Het verschil zit in het rijgedrag. In Noord-Nederland reed de bestuurder veel te hard terwijl de zon zijn zicht belemmerde. In Gelderland (uitspraak van 13 december 2024) ging de rechtbank ervan uit dat de bestuurder plotseling werd verblind en daar niet op kon anticiperen. De rechtbank vond dat hij zich niet aanmerkelijk onvoorzichtig had gedragen en dat hem geen enkele schuld trof. In de civiele zaak van het hof gold een strenge maatstaf voor overmacht: de bestuurder mocht rechtens geen enkel verwijt worden gemaakt. De passage over verblinding ging daar over de fietser: voor die fietser was de lage zon een extra reden om af te stappen voor het oversteken.

Let op: dat een strafrechter je geen schuld geeft, is iets anders dan civiele overmacht voor de schadevergoeding. Je kunt dus niet zeggen dat verblinding altijd of nooit tot vrijspraak of overmacht leidt. Wel blijkt uit de voorbeelden dat rechters kijken of je je rijgedrag aanpaste en of je de verblinding kon zien aankomen. Hoe de schuldvraag in de praktijk wordt beslist, staat in Schuldvraag bij een aanrijding: wie bepaalt dit?

Wat betekent het voor je verzekering?

Een WA-verzekering is verplicht. Die dekt de schade die je bij anderen veroorzaakt en waarvoor je aansprakelijk bent. Schade aan je eigen auto valt er niet onder. Wat de WA-verzekering precies doet, lees je in WA-verzekering: waarom die verplicht is en wat hij dekt. Welke dekking bij jouw auto past, kun je uitzoeken met Welke autoverzekering?

Keert je verzekeraar een botsingsschade uit, dan verlies je meestal schadevrije jaren. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als een andere partij de schade volledig vergoedt. Volgens de ANWB val je bijvoorbeeld 5 schadevrije jaren terug, met een minimum van min 5. Heb je 16 of meer jaren, dan houd je er na een schade 10 over. De bonus-malusladder, de tabel die bepaalt hoeveel korting je krijgt, verschilt per verzekeraar. Verzekeraars stellen hun premie zelf vast, dus een vast percentage premiestijging bestaat niet. Hoe die ladder werkt, staat in Bonus-malus en de no-claimladder.

Toch een aanrijding gehad? Lees dan De eerste 15 minuten na een aanrijding. Wil je het kenteken van de andere auto controleren, gebruik dan de gratis kenteken check.

Veelgestelde vragen

Hoeveel ongelukken gebeuren er door laagstaande zon?

In de geraadpleegde bronnen is geen actueel landelijk jaartotaal gevonden. SWOV haalt een verzekeringsonderzoek uit 2015 aan, waarin laagstaande zon in de ochtendspits 20 procent meer aanrijdingen leidde.

Mag ik bij verblinding gewoon de maximumsnelheid rijden?

Niet altijd. Volgens artikel 19 RVV moet je kunnen stoppen binnen de afstand die je kunt overzien en die vrij is. Zie je weinig, dan rijd je langzamer.

Ben ik vrij van schuld als de zon me verblindde?

Nee, niet automatisch. In ECLI:NL:RBNNE:2024:1024 werd een bestuurder die 81 km/u reed waar 50 km/u mocht, ondanks de lage zon schuldig bevonden aan een dodelijk ongeval. In ECLI:NL:RBGEL:2024:9245 kreeg een bestuurder die plotseling werd verblind juist geen straf. Het hangt af van je rijgedrag.

Vergoedt mijn WA-verzekering de schade aan mijn eigen auto?

Nee. WA dekt alleen schade aan anderen waarvoor je aansprakelijk bent.

Wordt mijn voorruit afgekeurd door een barst of kras?

Niet altijd. Volgens de RDW zijn enkelvoudige scheuren zonder vertakkingen toegestaan, ongeacht hun lengte. Oppervlakkige krassen mogen maximaal 5 mm breed zijn, ook in het directe gezichtsveld.

Direct een kenteken controleren?

Gratis APK, NAP, WOK en alle RDW-gegevens, binnen 2 seconden.

NL

Scan je kenteken met de camera