Bonkend geluid bij optrekken: dit zijn de oorzaken

Een bonkend of klappend geluid bij het wegrijden vanuit stilstand wijst in de meeste gevallen op speling in een motorsteun of in de aandrijflijn, zoals een kruiskoppeling, een spie-verbinding of een homokineetgewricht in de aandrijfas. Zodra je gas geeft en de aandrijving voor het eerst kracht gaat leveren, valt die speling plotseling weg en ontstaat er een korte, harde klap die je zowel hoort als voelt.

Het onderscheid met een continue trilling tijdens het rijden is belangrijk: een bonk bij optrekken treedt precies op het moment van belasten op, terwijl een doorlopende trilling meestal wijst op onbalans of slijtage die tijdens het rijden zelf blijft optreden. Dit artikel loopt de meest voorkomende oorzaken langs, legt uit hoe je zelf onderscheid maakt en wat herstel kost.

Motorsteunen: de meest voorkomende oorzaak

Een motorsteun, ook wel motorrubber genoemd, bevestigt de motor en versnellingsbak aan het chassis en vangt daarbij trillingen en koppelreacties op. Zodra je optrekt, probeert de motor door het reactiekoppel als het ware om zijn eigen as te kantelen, in de richting tegengesteld aan de draairichting van de krukas. Een gezonde motorsteun met intact rubber vangt die beweging soepel op. Is het rubber gescheurd, verhard of losgelaten van de metalen kern, dan krijgt de motor net dat beetje extra speling voordat de steun de beweging alsnog opvangt, en dat momentum ontlaadt zich in een hoorbare en voelbare klap tegen het chassis.

De meeste auto's hebben drie tot vier motorsteunen: doorgaans twee aan de zijkanten van de motor, een steun onder de versnellingsbak en bij dwarsgeplaatste motoren vaak een extra reactiestang of momentsteun aan de bovenzijde. Juist die reactiestang is berucht om een bonk bij optrekken, omdat deze specifiek is ontworpen om het aandrijfkoppel op te vangen en daardoor als eerste slijtage vertoont bij intensief gebruik.

Speling in de aandrijflijn

Naast de motorsteunen kan ook speling verderop in de aandrijflijn een bonk veroorzaken. Bij auto's met achterwielaandrijving zit tussen de versnellingsbak en het differentieel een cardanas met aan beide uiteinden een kruiskoppeling. Slijtage in zo'n kruiskoppeling, of een losgeraakte spie-verbinding tussen as en flens, geeft net als bij de motorsteun een kleine speling die zich bij het inschakelen van de aandrijving ontlaadt in een dreun. Bij auto's met voorwielaandrijving kan vergelijkbare speling ontstaan in het binnenste gewricht van de aandrijfas, al is dat door de kortere as en de stijvere opstelling wat minder vaak de hoofdoorzaak dan bij achterwielaandrijving.

Ook slijtage in het differentieel zelf, bijvoorbeeld tussen de tandflanken van het kroonwiel en het rondsel, kan een merkbare speling geven die bij het eerste koppel vanuit stilstand een klap veroorzaakt. Dit komt vaker voor bij auto's met veel kilometers of bij voertuigen die regelmatig zwaar worden belast, zoals met een aanhanger.

Andere mogelijke oorzaken

Niet elke bonk komt uit de aandrijflijn zelf. Onderstaande oorzaken zijn minder gebruikelijk, maar wel de moeite van het checken waard voordat je een dure reparatie aan de aandrijflijn laat uitvoeren.

• Een losse of gescheurde ophangrubber van de uitlaat, waardoor het uitlaatsysteem tegen de onderkant van de carrosserie tikt zodra motor en versnellingsbak bij optrekken licht bewegen
• Losse bevestigingsbouten van de motorsteun zelf, die door trilling in de loop der tijd los kunnen trillen
• Speling in de bevestiging van de versnellingsbak aan de achterste steun, vooral bij auto's met veel kilometers
• Bij een handgeschakelde bak een versleten torsiedemper in de koppelingsplaat, waardoor het aangrijpen van de koppeling een korte schok geeft
• Losse of versleten rubbers in een draagarm of reactiestang van de wielophanging, die eerder bij optrekken dan bij stuurbewegingen geluid geven

Zelf testen: motorsteun of aandrijflijn onderscheiden

Met een eenvoudige test kun je vaak al een goede inschatting maken voordat je naar de garage gaat. Zet de auto met de handrem stevig vast op een vlakke ondergrond, trap de koppeling in bij een handbak of zet een automaat in de parkeerstand, en laat een tweede persoon het toerental voorzichtig laten oplopen terwijl jij vanaf een veilige afstand naar de motorruimte kijkt. Beweegt de motor merkbaar meer dan normaal, dan wijst dat op een versleten motorsteun. Hoor je de bonk echter vooral wanneer de auto daadwerkelijk in beweging komt en niet tijdens stationair gastoeren, dan ligt de oorzaak eerder in de aandrijflijn zelf, zoals de cardanas of het differentieel.

Bekijk daarnaast de motorsteunen visueel: scheuren in het rubber, een losgelaten verbinding tussen rubber en metaal, of een motor die zichtbaar scheef hangt ten opzichte van het chassis zijn duidelijke signalen. Bij twijfel is het verstandig een garage de auto op een brug te laten zetten en met de hand aan de aandrijflijnonderdelen te laten voelen of er speling zit, terwijl een collega voorzichtig gas geeft.

Kosten van reparatie

De kosten lopen sterk uiteen, afhankelijk van welk onderdeel precies aan vervanging toe is en hoe goed bereikbaar dat onderdeel is.

Is doorrijden verstandig?

Een bonkend geluid bij optrekken is zelden reden voor acuut gevaar, maar het is ook geen mankement om jarenlang te negeren. Blijf je rijden met een volledig versleten motorsteun, dan neemt de beweging van de motor geleidelijk toe, wat andere motorsteunen, slangen, kabelbomen en de uitlaatophanging extra kan belasten. In een enkel geval kan een volledig doorgescheurde steun ervoor zorgen dat de motor bij hard optrekken te veel kantelt en tegen andere onderdelen in de motorruimte aanstoot. Speling in de aandrijflijn zelf, zoals een versleten kruiskoppeling, kan bij verder negeren leiden tot volledig vastlopen of zelfs breken van dat onderdeel tijdens het rijden.

Overweeg je een occasion te kopen waarbij je tijdens de proefrit een bonk bij optrekken hoort, controleer dan eerst het kenteken gratis via PlateScout voor bouwjaar, kilometerstand en eerdere APK-gebreken, zodat je een realistisch beeld krijgt van het onderhoud voordat je over de prijs onderhandelt.

Veelgestelde vragen

Wat veroorzaakt een bonkend geluid bij optrekken vanuit stilstand?

Meestal een versleten motorsteun of speling in de aandrijflijn, zoals een kruiskoppeling in de cardanas of een homokineetgewricht in de aandrijfas. Bij het inschakelen van de aandrijving valt die speling weg in een korte, hoorbare klap.

Hoe weet ik of het een motorsteun of de aandrijflijn is?

Laat de motor met de handrem vast en de koppeling ingetrapt of in de parkeerstand voorzichtig toeren maken. Beweegt de motor duidelijk meer dan normaal, dan wijst dat op een motorsteun. Hoor je de bonk vooral zodra de auto echt in beweging komt, dan ligt de oorzaak eerder in de aandrijflijn.

Wat kost het vervangen van een motorsteun?

Reken op 80 tot 300 euro per steun, afhankelijk van de plek en of de motor tijdens de reparatie extra gesteund moet worden.

Is een bonkend geluid bij optrekken gevaarlijk?

Acuut gevaar is zeldzaam, maar langdurig negeren kan andere onderdelen extra belasten en de kans op een dure vervolgreparatie vergroten. Laat het geluid daarom binnen enkele weken beoordelen.

Is dit hetzelfde als een klikkend geluid in de bocht?

Nee. Een klikkend geluid specifiek bij vol sturen wijst op een versleten buitenste homokineet, terwijl een bonk bij optrekken vanuit stilstand meestal duidt op een motorsteun of speling elders in de aandrijflijn.