De cardanas brengt het motorkoppel van de versnellingsbak naar het differentieel bij de achteras, en het differentieel verdeelt die kracht vervolgens over de twee achterwielen terwijl het toestaat dat ze in een bocht met verschillende snelheden draaien. Bij vierwielaandrijving komt daar een tussenbak of verdeelkast bij die de aandrijving ook naar een tweede differentieel voorin stuurt.
Beide onderdelen vallen bij veel merken buiten het standaard beurtschema, dat vooral is opgesteld voor de motor, de olie en de distributie. Daardoor wordt de differentieelolie zelden preventief ververst en raken kruiskoppelingen en steunlagers pas op de radar zodra ze al geluid maken. Dit artikel legt uit hoe de aandrijflijn achterin werkt, welke onderhoudspunten vaak worden overgeslagen en wat reparatie kost.
Van motor naar wiel: de volledige aandrijflijn
Bij achterwielaandrijving loopt de kracht van de motor via de koppeling of koppelomvormer naar de versnellingsbak, vandaar via de cardanas naar het differentieel bij de achteras, en tot slot via twee kortere aandrijfassen naar de achterwielen. Deze opstelling verschilt wezenlijk van voorwielaandrijving, waar de versnellingsbak en het differentieel in één huis samenzitten en er geen lange cardanas nodig is. Bij achterwielaandrijving ligt het gewicht evenwichtiger verdeeld over de auto, wat veel liefhebbers en fabrikanten van sportievere modellen als voordeel zien, maar het brengt wel een langere, kwetsbaardere aandrijflijn met zich mee.
Wat doet de cardanas precies?
De cardanas is een stalen, en bij sommige modellen composieten, buis die op hoge snelheid ronddraait en daarbij een hoekverandering moet opvangen, omdat de achteras met de vering op en neer beweegt terwijl de versnellingsbak vast aan het chassis hangt. Aan beide uiteinden zit daarom een kruiskoppeling, ook wel cardankoppeling genoemd, die deze hoekverandering toestaat zonder dat de overbrenging van het koppel wordt onderbroken. Bij langere auto's, pick-ups en sommige grote sedans bestaat de cardanas uit twee delen met een middensteunlager ertussen: een rubberen ophanging die de as halverwege ondersteunt en trillingen en doorbuiging bij hoge toerentallen voorkomt.
Wat doet het differentieel?
Het differentieel zit in de achteras en heeft twee taken. Ten eerste draait het de aandrijfrichting negentig graden, van de langsliggende cardanas naar de dwars geplaatste aandrijfassen. Ten tweede, en dat is de reden dat het differentieel zo heet, staat het toe dat het linker en rechter achterwiel met verschillende snelheden draaien. In een bocht legt het buitenste wiel een grotere cirkel af dan het binnenste wiel; zonder differentieel zou een van beide wielen moeten slippen. Binnen in het differentieelhuis zitten een kroonwiel en een rondsel die de kracht overbrengen, plus een set kleinere tandwielen die het snelheidsverschil tussen beide wielen opvangen. Dit hele mechanisme draait in een oliebad van speciale, dikke tandwielolie, ook wel hypoidolie genoemd, die bestand moet zijn tegen de hoge druk tussen de schuin vertande tandwielen.
Vierwielaandrijving: een tussenbak en een tweede differentieel
Bij een 4x4 komt achter de versnellingsbak een tussenbak of verdeelkast, die de aandrijving splitst naar een voorste en een achterste cardanas, elk naar een eigen differentieel. Omdat voor- en achterwielen in een bocht ook onderling een verschillend rondje afleggen, hebben permanente vierwielaangedreven systemen vaak nog een middendifferentieel of een koppeling zoals een viscokoppeling of een Haldex-systeem, die de verdeling tussen voor en achter regelt. Dat maakt de aandrijflijn van een 4x4 mechanisch gezien aanzienlijk complexer dan die van een gewone achterwielaangedreven auto.
Onderhoudspunten die buiten het standaard beurtschema vallen
Veel fabrikanten noemen de differentieelolie in hun onderhoudsschema als levensduur gevuld, wat betekent dat er onder normaal gebruik geen vervangingsinterval staat vermeld. Bij zwaar gebruik, zoals veelvuldig een aanhanger trekken, sportief rijden of regelmatig off-road rijden, raden merkspecialisten toch aan om de olie elke 60.000 tot 100.000 kilometer te verversen, simpelweg omdat de olie onder hoge belasting sneller zijn smerende eigenschappen verliest. Bij oudere auto's met een cardanas die is voorzien van smeernippels op de kruiskoppelingen, wordt dit smeerpunt in de praktijk vaak vergeten, terwijl het maar enkele minuten kost tijdens een gewone onderhoudsbeurt.
- Differentieelolie verversen, vaak niet standaard opgenomen in het beurtschema
- Kruiskoppelingen met smeernippel periodiek doorsmeren, vooral bij oudere modellen
- Rubberen middensteunlager visueel controleren op scheuren en speling
- Keerringen van het differentieel controleren op olielekkage
Signalen dat er iets mis is
| Signaal | Waarschijnlijke oorzaak | Onderdeel |
|---|---|---|
| Dreunend geluid bij optrekken of bij loslaten van het gas | Speling in kruiskoppeling of spie-verbinding | Cardanas |
| Brommend of huilend geluid dat meeschaalt met de snelheid | Versleten differentieellagers of tandwielslijtage | Differentieel |
| Trilling die toeneemt bij hogere snelheid | Onbalans in de as of versleten steunlager | Cardanas |
| Olievlekken onder de auto ter hoogte van de achteras | Versleten keerring | Differentieel |
Een klikkend geluid specifiek in een bocht wijst overigens meestal niet op de cardanas of het differentieel, maar op een versleten homokineet in de aandrijfassen zelf, een ander onderdeel met een eigen slijtagepatroon.
Wat kost reparatie of onderhoud?
| Werkzaamheden | Richtprijs |
|---|---|
| Differentieelolie verversen | 80 tot 150 euro |
| Kruiskoppeling vervangen, per stuk | 100 tot 250 euro |
| Middensteunlager vervangen | 150 tot 350 euro |
| Differentieel reviseren of vervangen | 500 tot 1.200 euro |
| Extra tussenbak of tweede differentieel bij 4x4 | 1.000 tot 2.000 euro samen |
Een cardanas die duidelijk trilt of een steunlager dat kapot is, kan bij langdurig negeren losraken of verdere schade veroorzaken tijdens het rijden. Laat dit dus tijdig beoordelen in plaats van te wachten tot het geluid vanzelf verdwijnt.
Waarom dit onderdeel vaak wordt vergeten
De meeste Europese auto's hebben tegenwoordig voorwielaandrijving, waardoor onderhoudsschema's van fabrikanten en de meeste algemene beurtchecklists zijn toegesneden op die indeling. Cardanas en differentieel komen dan simpelweg niet voor op de standaardlijst, ook niet bij merken die wel achterwielaangedreven of vierwielaangedreven modellen voeren. Bij een tweedehands RWD- of 4x4-auto waarvan het onderhoudsboekje niet compleet is, is dit onderdeel daarom een van de eerste dingen om apart na te vragen bij aankoop.
Vraag bij een occasion met achterwielaandrijving expliciet of de differentieelolie ooit is ververst en laat tijdens de proefrit op laag toerental goed luisteren naar dreunende of brommende geluiden vanaf de achteras.
Twijfel je bij een tweedehands RWD- of 4x4-model over het bouwjaar, de aandrijving of eerdere APK-gebreken, controleer dan eerst het kenteken gratis via PlateScout voordat je verder onderhandelt.
Veelgestelde vragen
Wat is een cardanas?
Een cardanas is de as die het motorkoppel van de versnellingsbak naar het differentieel bij de achteras brengt, met aan beide uiteinden een kruiskoppeling die hoekveranderingen van de vering opvangt.
Wat doet een differentieel?
Het differentieel verdeelt de aandrijfkracht over twee wielen en laat toe dat die wielen in een bocht met verschillende snelheden draaien, terwijl het ook de aandrijfrichting negentig graden omzet.
Moet ik de differentieelolie laten verversen?
Bij normaal gebruik geven veel fabrikanten geen vast interval op, maar bij zwaar gebruik zoals trekken met een aanhanger of off-road rijden wordt elke 60.000 tot 100.000 kilometer aangeraden.
Wat kost een cardanas of differentieel repareren?
Een kruiskoppeling vervangen kost meestal 100 tot 250 euro, een differentieel reviseren of vervangen 500 tot 1.200 euro, afhankelijk van het merk en of er ook een tweede differentieel bij een 4x4 nodig is.
Waarom hoor ik een dreunend geluid bij optrekken?
Dit wijst meestal op speling in een kruiskoppeling of in het differentieel zelf, en verdient een controle voordat de slijtage verder toeneemt.
Direct een kenteken controleren?
Gratis APK, NAP, WOK en alle RDW-gegevens, binnen 2 seconden.