Krakend geluid bij het sturen: wat zit erachter?

Een krakend of knarsend geluid bij het insturen heeft meestal een van vier oorzaken: versleten stuurkogels of stuurkoppelingen, een verouderde of losse stuurbekrachtigingsriem, versleten koppellagers boven de veerpoten, of een te laag vloeistofpeil in een hydraulisch stuurbekrachtigingssysteem.

Het verschil tussen deze oorzaken is groot: sommige zijn een goedkope en snelle reparatie, andere raken direct de veiligheid van de besturing. Dit artikel legt uit hoe je de oorzaken herkent en wanneer doorrijden echt niet verstandig is.

Stuurkogels en stuurkoppelingen versleten

Stuurkogels (ook wel spoorstangkogels genoemd) verbinden de spoorstangen met de wielophanging en laten de wielen meebewegen met het stuur. Slijten deze kogelgewrichten, dan ontstaat speling die zich uit in een krakend, knarsend of licht klikkend geluid bij het insturen, vooral op laag tempo of bij het inparkeren. Vaak voel je er ook een lichte trilling of speling in het stuur bij.

Herkenning: vraag iemand anders het stuur licht heen en weer te bewegen terwijl jij met stilstaande auto onder de motorruimte meekijkt bij het voorwiel. Zichtbare speling in de stuurkogel of een gescheurde beschermhoes zijn duidelijke signalen. Kosten voor vervanging van een stuurkogel liggen meestal tussen de 80 en 200 euro per stuk, inclusief werkuren en een noodzakelijke uitlijning achteraf.

Stuurbekrachtigingsriem of -pomp

Bij auto's met een hydraulisch stuurbekrachtigingssysteem wordt de pomp vaak aangedreven door een riem op de motor. Is deze riem verweerd, te los gespannen of vervuild met olie, dan kan hij bij het insturen even doorslippen en een krakend of knarsend geluid geven dat het meest opvalt bij stationair toerental met vol ingestuurde wielen.

Kosten: een stuurbekrachtigingsriem vervangen kost meestal 50 tot 150 euro. Blijkt de pomp zelf versleten, met een grommend geluid dat aanhoudt ongeacht de riemspanning, dan lopen de kosten op tot 200 tot 500 euro voor een nieuwe of gereviseerde pomp.

Versleten koppellagers boven de veerpoten

Bovenop elke voorste veerpoot zit een koppellager (ook wel domlager of veerpootlager genoemd) die ervoor zorgt dat de hele veerpoot soepel meedraait met het stuur. Is dit lager versleten of drooggelopen, dan hoor je vaak een krakend of knarsend geluid dat specifiek optreedt bij het insturen op laag tempo, en dat vaak vanuit de bovenkant van de motorruimte lijkt te komen in plaats van vanonder de auto.

Herkenning: het geluid is meestal het duidelijkst hoorbaar bij langzaam draaien met stilstaande of net rijdende auto, bijvoorbeeld bij het inparkeren. Kosten voor vervanging van een koppellager liggen meestal tussen de 60 en 180 euro per kant, vaak gecombineerd met een schokdempercontrole omdat beide onderdelen in dezelfde constructie zitten.

Te laag vloeistofpeil in de stuurbekrachtiging

Bij oudere auto's met hydraulische stuurbekrachtiging kan een laag vloeistofpeil, vaak door een langzaam lek, zorgen voor een schurend of krakend geluid, hoewel dit vaker als een gierend of jankend geluid wordt omschreven dan als kraken. Controleer het reservoir onder de motorkap: staat het peil onder de minimumstreep, dan is bijvullen een tijdelijke oplossing terwijl het onderliggende lek alsnog verholpen moet worden. Meer over de symptomen en het onderscheid tussen hydraulische en elektrische bekrachtiging lees je in ons artikel over stuurbekrachtiging problemen.

Andere minder voorkomende oorzaken

Naast de vier hoofdoorzaken kan een krakend geluid bij het sturen ook komen van een versleten fusee of draagarmrubber, waardoor er speling ontstaat tussen het wiel en de rest van de wielophanging. Ook een verweerde stuurkolomkoppeling, het rubberen tussenstuk tussen de stuurkolom en het stuurhuis, kan bij oudere auto's een licht knarsend geluid geven dat vooral merkbaar is bij het eerste insturen na het starten. Deze oorzaken komen minder vaak voor dan stuurkogels of koppellagers, maar horen wel thuis in het rijtje als het geluid blijft aanhouden nadat de meest gangbare oorzaken zijn uitgesloten.

Een garage met een brug en een stethoscoop voor geluidsdiagnose kan dit type storing meestal snel lokaliseren door de auto belast te bewegen terwijl er meegeluisterd wordt bij elk onderdeel. Dat voorkomt dat je onnodig een duur onderdeel laat vervangen op basis van een gok.

Overzicht: geluid, oorzaak en kosten

Wanneer is doorrijden gevaarlijk?

Een krakende stuurbekrachtigingsriem of een licht versleten koppellager is minder acuut, maar verdient wel op korte termijn aandacht, omdat beide onderdelen bij verder verval duurdere reparaties met zich meebrengen. De stuurinrichting is bovendien een APK-keuringspunt: overmatige speling in stuurkogels of koppelingen kan leiden tot afkeuring. Twijfel je of jouw auto al eerder om deze reden is afgekeurd, controleer dan de keuringsgeschiedenis via de APK-status checken voordat je een garage bezoekt.

Veelgestelde vragen

Is een krakend geluid bij het sturen altijd gevaarlijk?

Niet altijd, maar het verdient wel aandacht. Een verweerde riem is relatief onschuldig, terwijl een versleten stuurkogel bij verder verval de veiligheid kan raken. Laat het geluid daarom altijd beoordelen in plaats van te gokken op de oorzaak.

Waarom kraakt mijn stuur alleen bij het inparkeren?

Bij laag tempo en vol ingestuurde wielen staan stuurkogels, koppellagers en de stuurbekrachtigingspomp onder de hoogste belasting. Slijtage aan deze onderdelen valt daardoor het eerst op tijdens langzaam manoeuvreren.

Kan ik zelf zien of een stuurkogel versleten is?

Gedeeltelijk. Met stilstaande auto en de wielen van de grond kun je speling voelen door aan het wiel te wiebelen terwijl iemand anders meekijkt bij de kogel. Twijfel je, laat het dan door een garage op de brug beoordelen.

Verdwijnt het kraken vanzelf na verloop van tijd?

Nee, slijtage aan stuuronderdelen wordt zonder ingrijpen alleen maar erger. Het geluid kan tijdelijk minder opvallen, maar de onderliggende speling neemt toe totdat vervanging nodig is.