State of Health van een EV-accu: wat betekent het?

State of Health, afgekort SoH, is het percentage dat aangeeft hoeveel bruikbare capaciteit het accupakket van een elektrische auto nog heeft ten opzichte van de oorspronkelijke, fabrieksnieuwe capaciteit. Een SoH van 90 procent bij een pakket dat nieuw 64 kWh had, betekent dat er nog ongeveer 57,6 kWh bruikbare capaciteit over is. Het getal zegt dus iets over de blijvende gezondheid van de accu, niet over hoe vol hij op dit moment is.

Dat laatste onderscheid is precies waar veel verwarring ontstaat. Dit artikel legt uit wat SoH wel en niet meet, hoe het getal wordt bepaald en waarom twee metingen aan dezelfde auto soms toch uiteenlopen.

SoH is geen laadstand: het verschil met State of Charge

State of Charge, SoC, is het percentage dat op het dashboard verschijnt en aangeeft hoe vol de accu op dit moment is, vergelijkbaar met de brandstofmeter van een benzineauto. Dat cijfer verandert continu, van 100 procent na het laden tot bijna 0 procent vlak voor je weer moet opladen. SoH is fundamenteel anders: het verandert nauwelijks van dag tot dag en zakt alleen geleidelijk over maanden en jaren, naarmate het chemische proces in de cellen slijtage vertoont. Een auto kan dus een SoC van 40 procent tonen terwijl de SoH nog altijd 95 procent is, dat zijn twee volledig losstaande getallen.

Hoe wordt de SoH precies bepaald?

Er bestaat geen simpele sensor die capaciteit rechtstreeks meet. In plaats daarvan gebruiken fabrikanten en specialisten een van de volgende methoden:

• Schatting door het batterijmanagementsysteem: de boordcomputer volgt continu spanning, stroom en interne weerstand van elke cel en berekent hieruit een lopende schatting. Dit is de methode achter het cijfer dat sommige auto's zelf in het menu tonen.
• Uitlezen via de OBD-poort: een specialist sluit een diagnoseapparaat aan en leest de interne gegevens van het batterijmanagementsysteem uit, vaak met extra details zoals de spreiding in spanning tussen individuele cellen.
• Volledige capaciteitstest: de accu wordt helemaal vol geladen en vervolgens onder constante belasting leeggereden, waarbij de werkelijk geleverde energie in kWh wordt gemeten. Dit is de meest nauwkeurige methode, maar kost uren en wordt daarom zelden standaard uitgevoerd.

Waarom verschilt de SoH soms per meting of per merk?

Achter elke SoH-meting schuilen twee verschillende vormen van slijtage. Kalenderveroudering is het capaciteitsverlies dat optreedt puur door de tijd en de temperatuur, ook als de auto weken stilstaat zonder te rijden of te laden. Cyclische veroudering is het capaciteitsverlies dat ontstaat door het daadwerkelijke laden en ontladen van de cellen. Beide tellen op in de uiteindelijke SoH, maar de verhouding tussen beide verklaart waarom twee auto's met exact dezelfde kilometerstand toch een andere SoH kunnen tonen: een auto die veel stilstaat in de volle zon degradeert ook zonder kilometers te maken, terwijl een auto die vooral in een koele garage staat relatief goed kan scoren, ook al staat de teller nauwelijks stil.

Een schatting blijft daarnaast een schatting. De berekening door het batterijmanagementsysteem is gevoelig voor de temperatuur tijdens de meting, hoe recent de accu volledig is opgeladen en hoe lang geleden de laatste kalibratierit was. Een auto die een tijd alleen tussen 20 en 80 procent heeft geladen, zonder ooit echt vol te laden, kan een minder betrouwbare SoH-schatting tonen dan een auto die net een volledige laadcyclus heeft gehad. Daarnaast hanteert elk automerk zijn eigen rekenmethode en eigen definitie van de oorspronkelijke nominale capaciteit, waardoor de SoH van twee verschillende merken met exact dezelfde technische slijtage toch een ander percentage kan tonen. Vergelijk daarom nooit blind de SoH van twee verschillende automodellen met elkaar.

Hoe interpreteer je het percentage?

Als vuistregel geldt dat de meeste accupakketten de eerste twee jaar iets sneller inzakken, onder meer doordat de schatting van het batterijmanagementsysteem zich in die periode nog aan het kalibreren is, waarna het verlies afvlakt tot een vrij gelijkmatig tempo van ruwweg 1 tot 2 procent per jaar bij normaal gebruik. Veel snelladen, structureel vol of leeg laten staan, en langdurige blootstelling aan hitte versnellen dit tempo.

SoH en de accugarantie

Fabrieksgarantie op het accupakket is meestal gekoppeld aan een minimale SoH gedurende de garantieperiode, vaak rond de 70 procent binnen ongeveer acht jaar of een afgesproken kilometrage. Zakt de gemeten SoH binnen die termijn onder de garantiegrens, dan kun je in de regel aanspraak maken op reparatie of gedeeltelijke vervanging. Omdat garantieclaims draaien om een officiële meting, accepteren fabrikanten meestal alleen een uitlezing met hun eigen diagnoseapparatuur bij een merkdealer, niet een schatting van een willekeurige app.

Veelgestelde vragen

Wat is een goede SoH voor een gebruikte elektrische auto?

Boven de 85 procent wordt algemeen als gezond beschouwd. Tussen de 70 en 85 procent merk je een duidelijk kortere actieradius, maar is de auto meestal nog prima bruikbaar voor dagelijks gebruik.

Is SoH hetzelfde als de laadstand op het dashboard?

Nee. De laadstand, State of Charge, verandert continu en geeft aan hoe vol de accu nu is. SoH verandert nauwelijks van dag tot dag en zegt iets over de blijvende capaciteit ten opzichte van nieuw.

Kan ik de SoH zelf betrouwbaar aflezen?

Sommige auto's tonen een schatting in het menu, maar voor een betrouwbaar beeld bij een occasion laat je het pakket uitlezen door een specialist via de OBD-poort of vraag je het rapport op bij een merkdealer.

Waarom verschilt de SoH van dezelfde auto per meetmoment?

De schatting is gevoelig voor temperatuur, recente laadgeschiedenis en hoe lang geleden de laatste volledige laadcyclus was. Een meting vlak na snelladen of bij vrieskou kan tijdelijk afwijken.

Vanaf welke SoH vervalt de fabrieksgarantie op de accu?

Dat verschilt per merk, maar ligt vaak rond de 70 procent binnen de garantietermijn van doorgaans acht jaar of een vastgelegd kilometrage.