Vrijwillig versus verplicht eigen risico bij de autoverzekering

Vrijwillig eigen risico is het bedrag dat je zelf kiest te verhogen op je autoverzekering, in ruil voor een lagere premie. Verplicht eigen risico is een bedrag dat de verzekeraar eenzijdig oplegt omdat jij, of de bestuurder van de auto, een hoger risicoprofiel hebt, bijvoorbeeld door jonge leeftijd of weinig rijervaring. Het verplichte deel kun je niet wegonderhandelen en levert ook geen extra premiekorting op, het vrijwillige deel wel. Bij een schade tellen beide bedragen simpelweg bij elkaar op tot je totale eigen risico.

Voor veel verzekerden is dit onderscheid onduidelijk, terwijl het net bepaalt hoeveel je zelf betaalt als er daadwerkelijk iets misgaat. Dit artikel legt uit wanneer een verzekeraar een verplicht eigen risico oplegt, hoe dat samenwerkt met een vrijwillig gekozen bedrag en of het verplichte deel ooit weer verdwijnt.

Vrijwillig eigen risico: jouw eigen keuze

Het vrijwillige eigen risico kies je zelf bij het afsluiten of aanpassen van je polis, meestal uit een aantal vaste niveaus. Hoe hoger het bedrag dat je zelf draagt bij schade, hoe meer korting je op de jaarpremie krijgt. Deze korting is nooit lineair: de eerste verhoging levert relatief het meeste op.

Dit vrijwillige eigen risico geldt voor schade aan je eigen auto via de beperkt- of volledig-cascodekking. Bij schade die je via de WA-verzekering aan een ander vergoedt, betaal je normaal gesproken geen eigen risico: die schade wordt los van jouw gekozen niveau altijd volledig aan de tegenpartij uitgekeerd.

Verplicht eigen risico: opgelegd door de verzekeraar

Naast het bedrag dat je zelf kiest, kan een verzekeraar een verplicht eigen risico opleggen als onderdeel van het acceptatiebeleid. Dit gebeurt niet willekeurig, maar op basis van objectieve risicokenmerken die de kans op een schadeclaim vergroten. De meest voorkomende situaties zijn de volgende.

• Jonge of net geslaagde bestuurders, vaak onder de 24 jaar, met weinig rijervaring en dus een statistisch hogere kans op schade.
• Bestuurders die eerder meerdere schuldschades hebben gereden en daardoor in een lagere bonus-malustrede zijn beland.
• Bepaalde hoogrisico- of sportvoertuigen, waarbij de verzekeraar het schaderisico hoger inschat.
• Zakelijke of leaseconstructies, waarbij de werkgever of leasemaatschappij een vast eigen risico in het contract heeft vastgelegd.

Dit verplichte bedrag staat los van het vrijwillige niveau dat je zelf kiest en levert, in tegenstelling tot het vrijwillige deel, geen aparte premiekorting op: het is een voorwaarde om de polis überhaupt te kunnen afsluiten tegen een acceptabel tarief, niet een keuze om geld te besparen.

Hoeveel bedraagt een verplicht eigen risico meestal?

Deze bedragen verschillen per verzekeraar en per polisvoorwaarden. Sommige verzekeraars laten het verplichte eigen risico geleidelijk afbouwen naarmate de bestuurder ouder wordt of meer schadevrije jaren opbouwt, andere hanteren een vast bedrag tot een bepaalde leeftijdsgrens is bereikt.

Zo tellen beide bedragen op bij een schade

Heb je zowel een vrijwillig als een verplicht eigen risico, dan worden beide bedragen bij elkaar opgeteld op het moment dat je daadwerkelijk een cascoschade claimt. Kies je zelf voor 350 euro vrijwillig eigen risico, en legt de verzekeraar daarnaast 300 euro verplicht eigen risico op vanwege je leeftijd, dan betaal je bij schade in totaal 650 euro zelf, voordat de verzekering de rest vergoedt.

Dit optellen gebeurt automatisch en staat los van de hoogte van de schade zelf: ook bij een schade van 4.000 euro betaal je nog steeds alleen het totale eigen risico van 650 euro zelf, de rest komt voor rekening van de verzekeraar.

Verdwijnt het verplichte eigen risico ooit?

Bij veel verzekeraars is een verplicht eigen risico tijdelijk: het geldt tot de bestuurder een bepaalde leeftijd bereikt, bijvoorbeeld 24 jaar, of tot er een aantal schadevrije jaren is opgebouwd sinds het afsluiten van de polis. Bij de jaarlijkse contractverlenging beoordeelt de verzekeraar het risicoprofiel opnieuw, en kan het verplichte deel automatisch verlagen of vervallen. Verandert de bestuurder van auto, dan wordt het risicoprofiel meestal opnieuw beoordeeld en kan een verplicht eigen risico terugkeren als de nieuwe situatie daar aanleiding toe geeft.

Wat betekent dit voor jouw premie en polis?

Bij het vergelijken van autoverzekeringen is het verstandig niet alleen naar de premie te kijken, maar ook na te vragen of er een verplicht eigen risico van toepassing is. Twee polissen met een identieke premie kunnen bij schade een compleet ander bedrag aan eigen risico opleveren. Controleer bij het invoeren van de gegevens van je auto, bijvoorbeeld via een gratis kenteken-check op PlateScout, ook meteen het bouwjaar en de cataloguswaarde: die spelen naast je persoonlijke risicoprofiel ook mee in de uiteindelijke premie en eventuele acceptatievoorwaarden.

Veelgestelde vragen

Kan ik een verplicht eigen risico weigeren of afkopen?

Nee, een verplicht eigen risico is een acceptatievoorwaarde van de verzekeraar. Je kunt het niet afkopen, maar bij een andere verzekeraar kan het acceptatiebeleid gunstiger uitpakken.

Levert een verplicht eigen risico ook premiekorting op?

Nee. Alleen het vrijwillige deel dat je zelf kiest, levert premiekorting op. Het verplichte deel is een voorwaarde, geen keuze om te besparen.

Tellen vrijwillig en verplicht eigen risico samen bij elke schade?

Ja, bij een schade die onder het eigen risico valt, worden beide bedragen bij elkaar opgeteld tot één totaalbedrag dat je zelf betaalt.

Wanneer vervalt een verplicht eigen risico voor jonge bestuurders?

Dit verschilt per verzekeraar, maar gebeurt vaak bij het bereiken van een bepaalde leeftijd, bijvoorbeeld 24 jaar, of na een aantal schadevrije jaren.

Geldt een verplicht eigen risico ook bij WA-schade aan een ander?

Nee. Eigen risico, zowel vrijwillig als verplicht, geldt voor schade aan je eigen auto. Schade die je via de WA-verzekering aan een ander vergoedt, kent geen eigen risico.